Kafka: Toward a Minor Literature

Đây chính là cuốn sách khóa lại một năm đọc sách (bị không ít anh em chê trách) của mình, và nhắc nhở mình nên đọc nhiều hơn thể loại Lí luận văn học cũng như Phê bình văn học. Ngoài ra, vì “Văn học là… nhân học” nên mình cũng cần được nhồi sọ Nhân học, Tâm lý học, Lịch sử, Địa lý, Nhân chủng học, Triết học và Ngôn ngữ học nữa ==”

Có kha khá người ác cảm với các môn Đại cương ở trường Đại học, nhưng mình cho rằng, nếu chưa từng nghe qua một mớ lý thuyết “tào lao và vô dụng” ấy thì sau này, việc đọc sách “non – tiểu thuyết” với các bạn sẽ không khác gì một cơn ác mộng. Cũng may là với sách thì ta có thể buông tay và dúi cơn ác mộng ấy vào góc khuất bất kỳ lúc nào!
Kafka: Vì một nền văn học thiểu số là một công trình phân tích đáng nể của Gilles Deleuze – Félix Guattar cũng như một công trình dịch thuật/hiệu đính công phu của Nguyễn Thị Từ Huy và Bùi Văn Nam Sơn. Bản tiếng Việt của cuốn sách này rõ ràng và logic tới mức, nếu thấy một luận điểm là “khó hiểu” thì ít ra là bạn sẽ hiểu là mình mắc ở đâu và tại sao. Đa phần các điểm gây gút não người đọc chủ yếu rơi vào lý do: Thiếu kiến thức nền! Để có thể hiểu khoảng 70% nội dung của cuốn này, người đọc cần lướt qua các kiến thức sau:
– Đọc và còn nhớ mang máng các tác phẩm của Kafka đủ để hệ thống hóa chúng.
– Tiểu sử Kafka (gốc gác, ngôn ngữ, lý lịch gia đình, trình độ học vấn)
– Khái niệm phức cảm Ơ-đíp (phiên âm luôn chứ mình thật không biết gõ từ gốc)
– Khái niệm Libido trong Phân tâm học/ Tâm lý học khi dịch giả vẫn giữ lại chữ này mà không dịch ra (Mình đã bỏ dở việc đọc giữa chừng để đi đọc mấy cuốn khác viết về cái này nhưng xem ra mình đã đụng phải một hố đen hạng nặng khi mà libido đã hút về phía nó quá nhiều ý kiến mà trái chiều).
– Chức năng, vai trò của ngôn ngữ trong văn chương hậu hiện đại (à, thế thì trước hết phải hiểu chủ nghĩa hậu hiện đại là gì?).
…

Như triết gia Bùi Văn Nam Sơn đã mào đầu, cách tiếp cận Kafka của tác giả ở đây là “cách tiếp cận mang tính triết học hơn là phê bình văn học” và “rất cấp tiến và đầy thách thức”. Đây chính là kiểu sách mà người đọc tuyệt đối không nên bỏ qua phần Lời giới thiệu hay Lời mở đầu nếu thực sự muốn “đọc” nó.

Và dù đã đọc thật kỹ bài giới thiệu thì cảm nhận của mình sau khi “leo lên lưng ngựa” là “Úi chà chà… Tặc tặc!”. Một phần là mình đã kì vọng sẽ thấy ai đó xé toang lớp vỏ ngôn ngữ để mà bóc trần Kafka từ nhiều hướng, cho phép mình được nhìn thấy Kafka một cách rõ ràng và dễ dàng hơn. Nhưng đời không như mơ còn cuốn sách này không phải là thơ, bộ đôi Gilles Deleuze và Félix Guattar, bằng tinh thần triết học vốn ưa phân tách mọi hiện tượng càng nhỏ càng rõ càng tốt đã đưa Kafka vào máy… chụp X-quang rồi chụp liên tục không chút xót thương!!! Thế là niềm háo hức thơ ngây đối với văn hóa phẩm đồi trụy trong mình bỗng bị thay thế bởi một cảm xúc kinh ngạc và kinh hãi như Hans Castorp khi nhìn thấy nào là xương sườn, nào là tim, phổi, nào là cột sống… lần đầu tiên trên nền phim đen trắng. Thoạt trông thì biết là sáng rỡ ràng đấy nhưng phải đến khi bác sĩ lấy que an-ten chỉ vào chỗ này chỗ kia kèm thuyết minh chi tiết thì ta mới “nhìn ra” được. Liệu sự tàn nhẫn trên có làm “ung thư” tình yêu và lòng sùng kính của bạn đọc đối với tượng đài văn học này không?! Xin phép cho mình không bình luận gì thêm :))))

Đừng vội hoảng sợ nếu khoảng 50 trang đầu bạn thấy mình như đang đọc một cuốn giáo trình Ngôn ngữ (Đức) học nào đó. “Ngôn ngữ” – yếu tố mà với nhiều nhà phê bình khác, nhiều lắm thì cũng chỉ là lớp vỏ biểu hiện hay là “nghệ thuật dùng từ” – thì trong quan điểm của tác giả, nó đóng vai trò đặc biệt quan trọng với thế giới nghệ thuật của Kafka. Ngôn ngữ không còn là bộ da, là nền tảng, là xương sống, mà cao cấp và toàn diện hơn, nó biên thành một thực thể sở hữu một loại sức mạnh đủ để thiết lập mối quan hệ biện chứng với tác phẩm, tác giả, độc giả, thậm chí là cộng đồng và thời đại (số nhiều). Tác giả đã men theo 3 khái niệm trụ cột về tính chất c��a văn học/ngôn ngữ thiểu sốlà: sự gắn kết của cá nhân với cái “chính trị- trực tiếp”, giải lãnh thổ hóa, sự kết chuỗi tập thể của phát ngôn để phân tích trường hợp của Kafka.

Đại để là dù có đọc sách rồi thì cũng khó mà tóm lại ý của tác giả bằng ngôn ngữ bình dân, bởi vì, bạn biết đấy, mình đang dùng ngôn ngữ “đa số” để nói về một cái gì đó rất chi là “thiểu số” (minor/mineure/kleine). Bạn buộc phải đọc để hiểu :”>

Với những bạn theo Kafka-giáo thì các chương tiếp theo của cuốn sách này rất tuyệt để nhâm nhi và thảo luận. Nó nêu ra nhiều điểm rất xác đáng và có hệ thống trong sáng tác của Kafka – vốn chưa được dịch đủ tại Việt Nam. Có vài ý kiến không mới, nhưng cách phân tích lại rất mới mẻ và sâu sắc. Đương nhiên, vẫn phải dưới cái bóng của triết học Deleuze (hay từ rày ta nên gọi là Đại sư Deleuze cho có phong vị tôn giáo) :sss Nhưng, tương tự như sách của Kafka, mình dám chắc rằng sách chuyên luận về Kafka cũng không hề dễ hiểu hay dễ đọc, chỉ là, cũng tương tự lí do bạn thích đọc Kafka, bạn cũng sẽ thích Kafka: Vì một nền văn học thiểu số vì nó vui và hấp dẫn người đọc theo một cách “khó hiểu” :v

Rv muộn mằn của bạn T.T thuộc sở hữu của SCT ^.^ Chúc mừng năm mới!!!

Xem thêm: Hủ & Lọ Đựng Gia Vị, Dầu Ăn

Source: https://suanha.org
Category : Dụng Cụ