Thăng bằng kiềm toan trong cơ thể

2014-09-16 10:15 AM

Trong huyết tương có hệ thông đệm bicarbonat HC03 / H2C03 là quan trọng nhất, ngoài những còn có những hệ thông phosphat và proteinat là đa phần .Biên tập viên : Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Bạn đang đọc: Thăng bằng kiềm toan trong cơ thể

Các tế bào của khung hình rất nhạy cảm với những biến hóa pH ngoài tế bào, pH này được duy trì một cách đúng mực ở 7,4 .
Các acid sản xuất ra trong khung hình gồm 2 loại :
Acidcarbonic H2C03 bay hơi qua đường hô hấp theo phản ứng :
H2C03 => C02 + H20
Acid cố định và thắt chặt : acid phosphoric, sulíuric, cetonic, lactic là những sản phẩm chuyển hóa, thải trừ qua thận .
Hàng ngày khung hình phải đào thải 13000 mmol HoC03 và 50 đến 60 mmol acid cô ” định, vì thế ta thấy ngay rằng suy hô hấp cấp sẽ dẫn đến tử trận nhanh gọn, và hồi sức hô hấp là cơ bản .

Các chất đệm trong cơ thể

Có nhiều chất đệm tham gia vào quy trình duy trì pH 7,4 :
Trong huyết tương có hệ thông đệm bicarbonat HC03 / H2C03 là quan trọng nhất, ngoài những còn có những hệ thông phosphat và proteinat là đa phần. Trong khung hình mạng lưới hệ thống bicarbonat là quan trọng nhất, là cầu nối giữa thực trạng hô hấp và chuyển hóa, hệ thông này dễ thăm dò, lại có ở trong máu. Vì vậy trên lâm sàng người ta nhìn nhận mức độ thăng bằng kiềm toan đa phần dựa vào Bự đổi khác HC03 / H2C03 theo phản ứng sau :
C02 + H20 = H2C03 + H +

Vai trò của phổi và thận

Phổi có công dụng kiểm soát và điều chỉnh PaC02 .
Thận có tính năng hấp thụ hoặc thải trừ bicarbonat, thải trừ acid dưới dạng, phosphat acid hoặc amoniac .
Sự tương quan giữa PC02 ( phổi ), bicarbonat ( thận ) và pH được biểu lộ bởi phương trình Henderson – Hessellbach :
pH = pK + log ( HCO3 ) / ( H ­ 2CO3 ) = pH + log ( CO2 ­ T – aPCO2 ) / ( aPCO2 )
pK của H2C03 là 6,1 ; H2C03 hòa tan = aPC02 .
C02T ( C02 toàn phần ) = H2C03 hòa tan + HC03 – .
a = 0,031 ( hệ sô ” phân ly hay thông số hòa tan của C02 trong máu ) .

Các xét nghiệm tối thiểu

Xét nghiệm những khí trong máu : P02, PC02, C02T trong máu động mạch .
Xét nghiêm ion đồ trong máu, đường máu, urê máu .
Nếu loại trừ được nguyên do hô hạp, chỉ cần xác lập được C02 toàn phần hay dự trữ kiềm .
Định lượng ion huyết tương cho biết
Tăng kali máu thường kèm theo toan máu .
Hạ kali máu thường kèm theo suy thận cấp công dụng, kiểm chuyển hóa .
Các anion không đo được của huyết tương ( còn gọi là khoảng chừng trông anion trong đó có phosphat, sulíat … ) là một tín hiệu có giá trị để biết được thực trạng toan kiềm .
Na + – ( Cr + C03H – ) = 12 mmol / 1
Trong một số ít trường hợp có toan chuyển hóa, khoảng chừng trông anion tăng trên 15 mmol / 1. Khi có toan hô hấp mạn, khoảng chừng trông anion giảm vì có kiềm chuvển hóa .

Tình trạng đối kháng sinh lý giữa các điện giải và liên quan tác dụng

Giữa CƠ3H ~ và K + : trong hôn mê tăng thẩm thấu, Na máu tăng còn K máu giảm .
Giữa C03H ~ và Cl – : trong suy thận, C03H máu ( dự trữ kiềm ) giảm và Cl máu tăng. Nôn mửa gâý ra mất cr và K + còn bicarbonat lại tăng .
Giữa Ca + +, Mg + + và K + : trong suy thận thường có Mg máu tăng, K máu tăng và Ca máu hạ .
Đê hạn chế tác dụng của tăng K máu và Mg máu, phải tiêm calci chlorua tĩnh mạch .

Các hội chứng rối loạn thăng bằng toan kiềm trong máu

Gọi là toan máu khi pH < 7,35 hoặc kiềm máu khi pH > 7,45 .

Toan chuyển hóa (TCH):

Thường do hậu quả của tăng ion H + trong máu dẫn tới giảm bicarbonat hụyết tương, hoặc do mất những bicarbonat qua đường tiêu hóa .
Toan chuyển hóa chia làm 2 loại :
TCH có tăng khoảng chừng trông anion. Do tăng những acid hữu cơ làm giảm bicarbonat. Các acid này không đo được ở phòng xét nghiệm thông thường .
Bình thường khoảng chừng trống anion bằng 12 mmol / 1 .
Tăng khoảng trống anion ( KTA ) có trong những trường hợp sau :
Toan huyết và ceton huyết do đái tháo đường hoặc do rượu .
Toan lactic .
Suy thận .
Ngộ độc aspirin, acid oxalic, ethylen glycol, cồn metylic .
Không được nuôi dưỡng .
TCH không tăng KTA
Thường do mất bicarbonat, dẫn tới tăng clo máu thế cho nên khoảng chừng trông anion vẫn thông thường. Thường gặp trong :
TCH do viêm ô’ng thận cấp .
Ỉa chảy liên tục .
Dùng acetazolamid .
Truyền quá nhanh những dung dịch clorua .
Lâm sàng :
Các tín hiệu lâm sàng có đặc thù gợi ý : tăng thông khí, nhịp thở Cheyne Stokes hoặc Kussmaul, đôi lúc có mùi ceton .
Rối loạn ý thức : lờ đò, lẫn lộn, rồi hôn mê. Mạch nhanh, huyết áp hạ, đái ra ceton trong đái tháo đường có ceton .

Xét nghiệm máu có ý nghĩa quyết định.

Xem thêm: Hủ & Lọ Đựng Gia Vị, Dầu Ăn

pH dưới 7,35, bicarbonat dưới 22 mmol / 1
pH dưới 7,2 là tín hiệu nguy kịch .

Kiềm chuyển hóa:

Cơ chế :
Có thể do mâ’t ion H + từ dạ dày hoặc do ứ đọng bicarbonat .
Do mất ion H + : nôn mửa khỏi đầu làm mất ion H + và giảm thê tích máu, thận phản ứng lại bằng cách hạn chế thải trừ bicarbonat, gây kiềm chuyển hóa .
Mất clorua do dùng nhiều lợi tiểu làm cho bicarbonat bị giữ lại .
Do ứ đọng : uống quá nhiều thuốic muối, nước SUỐI có bicarbonat, do truyền quá nhiều bicarbonat .
Do mất kalỉ : hạ kali máu làm cho bicarbonat bị hấp thụ lại ỏ thận .
Do thông khí lại : ở người toan hô hấp mạn còn bù, PC02 tăng nhưng được chuyển dần sang bicarbonat rồi thải trừ dần qua nưốc tiểu. Cơ thể luôn có ứ đọng bicarbonat và C02. Trong đợt cấp do phổi bị bội nhiễm. SHH trở thành mất bù, PC02 tăng, P02 giảm xuống dưới 60 mmHg ( mbar ), có chỉ định thông khí nhân tạo. TKNT sẽ làm cho C02 được thải trừ nhanh gọn qua phổi ( mất C02 ) tương tự vối mất H + ), bicarbonat sẵn có sẽ trở thành tuyệt đốì gây kiềm chuyển hóa .
Triệu chứng :
Lâm sàng : không có tín hiệu rõ ràng khi còn nhẹ hoặc suy hô hấp còn bù .
Nếu nặng hoàn toàn có thể thấy những dâu hiệu như hạ calci máu. Nặng hơn nữa hoàn toàn có thể gây ngừng thở hoặc trụy mạch .
Xét nghiệm : pH máu đến 7,45, bicarbonat máu trên 28 mmol / 1, PC02 lớn hơn 40 mbar. Khởi đầu thận bài tiết ra nhiều bicarbonat và giữ lại clo. Bicarbonat thải trừ dưối dạng muốỉ Na. Vì vậy mất nhiều bicarbonat đồng thời với mất nước, Na và K ra nước tiểu. Ngược lại clo niệu lại giảm xuống song song vối thực trạng mất nước. Mất clo niệu dưới 10 mmol / 1 là nặng .
Về sau nếu thực trạng lê dài, K mất nhiều làm cho thận tái hấp thu lại bicarbonat – Na sẽ thay thế sửa chữa ion H + ở ông thận xa. Kết quả là nưốc tiểu trồ thành toan ( pH dưới 6 ) nhưng lại có đậm độ Na, K và Cl thấp. Đó là thực trạng kiềm máu đái ra acid .

Toan hô hấp:

Toan hô hấp do suy hô hấp có nhiều nguyên do khác nhau .
Triệu chứng :
Cơ năng : mệt, yếu, dễ cáu bẳn, nhức đầu, giãy giụa, lẫn lộn, lò đờ, hôn mê .
Thực thể : thường phôi hợp với tín hiệu thiếu oxy máu như xanh tím, vã mồ hôi, huyết áp mới đầu tăng sau hạ .
Toan hô hấp cấp : do tăng nhanh C02 trong máu tương ứng với tăng H +. Do sự biến hóa cấp tính, bicarbonat chưa kịp hạ nếu PC02 tăng 10 mbar, pH máu sẽ giảm bớt 0,08 đơn vị chức năng .
Toan hô hấp mạn : do suy hô hấp mạn gây ra tăng PC02 khung hình phản ứng lại bằng tăng bài tiết ion H + ở thận và chuyển C02 thành bicarbonat. Do chính sách bù trừ ở thận tăng C02 chỉ làm tăng ít H + .
Tuy nhiên một thực trạng bội nhiễm phổi nhẹ cũng sẽ trở thành mất bù dần. ở đây nếu PC02 tăng thêm 10 mbar thì pH sẽ giảm bốt 0,25 đơn vị chức năng .
Vì vậy nếu suy hô hấp mạn đùng một cái mất bù thì thực trạng toan sẽ mau chóng trở thành nguy kịch .

Kiềm hô hấp:

Kiềm hô hấp cấp thưòng do tăng thông khí cấp trong những trường hợp :
Tổn thương não .
Ngộ độc aspirin .
Tổn thương phổi : tắc mạch phổi, tràn dịch màng phổi .
Kiềm hô hấp hoàn toàn có thể thấy trong tổn thương phổi hay bệnh gan mạn ( xơ gan ) .
Triêu chứng lâm sàng :
– Kiềm hô hấp cấp :
Có thể gây ra những triệu chứng như hạ calci máu : tê buồn chân tay, têtani, co giật bàn chân, tín hiệu Chvostek, dâu hiệu Trousseau .
– Kiềm hô hấp mạn :
Có thể gây ra nhức đầu, thực trạng lo âu, và nhiều lúc cáu bẳn. Ngưỡng gây ra co giật hạ thấp và hoàn toàn có thể kèm theo hạ phosphat máu .
Xét nghiệm :
Gọi là kiềm hô hấp khi pH máu > 7,45 và PC02 <3 5 mbar . Tăng thông khí cấp làm giảm PC02 nhưng không làm đổi khác bicarbonat, vì thế là giảm ion H +. Nếu PC02 giảm bớt 10 mbar thì pH giảm bốt 0,08 đơn vị chức năng . Kiềm hô hấp thường có giảm tái hấp thu bicarbonat ở ống thận thế cho nên bicarbonat huyết tương giảm . Do bicarbonat giảm, nên Cl máu tăng. Vì vậy kiềm hô hấp rất giông toan chuyển hóa có tăng C1 máu và thường phôi hợp với nhau .

Rối loạn toan kiềm phổi hợp:

Các rối loạn toan kiềm thực ra thường phối hợp với nhau. Nếu pH máu thông thường thì đó là rối loạn toan kiềm còn bù. Nếu pH biến hóa thì đó là thực trạng mất bù .
Toan hô hấp phối hợp với toan chuyển hóa :
Gặp trong ngừng tim bất ngờ đột ngột. Ở đây thiếu oxy tổ chức triển khai gây toan tế bào, toan chuyển hóa, tăng acid lactic .
Toan chuyển hóa và kiềm hô hấp :
Hay gặp trong sốc nhiễm khuẩn, suy thận cấp .
Toan hô hấp và kiềm chuyển hóa :
Có thể gặp trong suy hô hấp mạn đặc biệt quan trọng là ở người suy hô hấp mạn có đau dạ dày dùng những thuốc kháng acid hay thuốc muôi kiềm, hoặc dùng những thuốc lợi tiểu ở người có bệnh tim .
Kiềm hô hấp và kiềm chuyển hóa :

Có thể gặp trong các trường hợp:

Xem thêm: Vớ Y Khoa Relaxsan Điều Trị Giãn Tĩnh Mạch – Siêu Thị Y Tế

Suy hô hấp mạn mất bù phải thông khí nhân tạo .
Toan chuyển hóa dùng quá nhiều bicarbonat .

Ngộ độc gardenal dùng quá nhiều bicarbonat và manitol, đồng thời lại thông khí nhân tạo với Vt cao và tần số lớn .

Source: https://suanha.org
Category : Dụng Cụ