Phi toàn cầu hoá: Sự trỗi dậy của chủ nghĩa bảo hộ và đa cực – Tạp chí kinh tế

Đại dịch Covid-19 và cuộc chiến tranh Ukraina đã khiến thương mại quốc tế bị ảnh hưởng tác động nghiêm trọng. Nếu như từ đầu những năm 2000, phi toàn thế giới hóa được xem là một giả thuyết, thì đến nay có vẻ như khuynh hướng này đang diễn ra với vận tốc nhanh gọn. Phải chăng toàn thế giới hóa đã chấm hết, nhường chỗ cho một xu thế tăng trưởng mới về kinh tế tài chính và cả về chính trị ?

Quảng cáo

Bạn đang đọc: Phi toàn cầu hoá: Sự trỗi dậy của chủ nghĩa bảo hộ và đa cực – Tạp chí kinh tế

Thuật ngữ phi toàn thế giới hóa được cho là Open từ thế đầu thế kỷ XXI, do nhà xã hội học Philippines Walden Bello đưa ra, trong cuốn sách “ Deglobalization, ideas for a New World Economy ” ( Phi toàn thế giới hóa, những sáng tạo độc đáo cho một nền kinh tế tài chính quốc tế mới ). Theo ông Bello, phi toàn thế giới hóa không phải là một bước lùi và cũng không đặt dấu chấm hết cho thương mại quốc tế, mà chỉ là tìm cách rút ngắn những quy trình sản xuất. Xu hướng này xuất phát từ những chưa ổn và thiếu pháp luật rõ ràng, dẫn đến việc mất trấn áp thị trường, đặc biệt quan trọng là ở những nước mới trỗi dậy. Phi toàn thế giới hóa tố cáo quyền lực tối cao, chỉ trích của những tổ chức triển khai quốc tế như Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế ( IMF ) hay Tổ Chức Kinh Tế Thế Giới ( WTO ) .Tại Pháp, khái niệm phi toàn thế giới hóa Open vào năm 2011 trong những bài phát biểu của chính trị gia Arnault Montebourg và sau đó được nhà kinh tế tài chính Jacques Sapir tăng trưởng trong cuốn sách “ Démondialisation ” ( Phi toàn thế giới hóa ) xuất bản cùng năm. Vào thời gian đó, phi toàn thế giới hóa được xem là một giả thuyết. Thế nhưng, trong những năm gần đây, vụ ùn tắc ở kênh đào Suez, việc những nước đóng cửa biên giới vì đại dịch và cuộc cuộc chiến tranh ở Ukraina, đã làm gián đoạn những chuỗi đáp ứng quan trọng của quốc tế, hạn chế dòng chảy của những mẫu sản phẩm thiết yếu như vi mạch điện tử, khí đốt và thực phẩm, ảnh hưởng tác động nghiêm trọng đến giao thương mua bán quốc tế .Các nước tích cực tham gia, thậm chí còn là nhờ vào vào thị trường quốc tế, trở thành những nước dễ bị tổn thương nhất. Dường như đó là những lời cảnh tỉnh về những tác động ảnh hưởng của toàn thế giới hóa từ 40 năm qua. Theo nhà kinh tế tài chính học Jacques Sapirs, ngay từ những năm 2000, những ảnh hưởng tác động xấu đi của toàn thế giới hóa đã vượt hơn những quyền lợi mà xu thế này mang lại .Vậy phi toàn thế giới hóa là gì ? Khái niệm này đã đổi khác từ nhiều năm qua. Trong toàn cảnh lúc bấy giờ, hoàn toàn có thể hiểu đó là chủ nghĩa bảo hộ, là việc đưa ra mức thuế quan cao hơn để tính đến ngân sách thiên nhiên và môi trường và xã hội của sản phẩm & hàng hóa, giảm luân chuyển sản phẩm & hàng hóa ở khoảng cách xa, thôi thúc sản xuất tại địa phương, vận dụng lại những giải pháp trấn áp vốn nhằm mục đích giảm ảnh hưởng tác động của kinh tế tài chính so với nền kinh tế tài chính toàn thế giới …Về chủ đề này, RFI Tiếng Việt trao đổi với nhà kinh tế tài chính học Jacques Sapir, giám đốc nghiên cứu và điều tra tại trường l’École des Hautes Études en Sciences Sociales ( EHESS ) .

RFI : Phi toàn cầu hoá xuất hiện từ bao giờ ?

Jacques Sapir : Phó chủ tịch Ngân Hàng Thế Giới, kinh tế gia Carmen Reinhart vào năm 2021 từng nói rằng khủng hoảng Covid-19 là chiếc đinh cuối cùng đóng vào “cỗ quan tài” toàn cầu hoá. Vậy nếu đại dịch Covid-19 là sự kiện cuối cùng thì đâu là sự kiện đầu tiên đánh dấu sự tàn lụi của toàn cầu hoá ? Theo tôi đó là một chuỗi các sự kiện, bắt đầu từ cuộc khủng hoảng kinh tế năm 2008. Tiếp theo đó là hàng hoạt các chính sách, chiến lược của một số quốc gia, bắt đầu đưa ra lập trường “chống toàn cầu hoá”, không hoàn toàn chấm dứt giao thương quốc tế, mà là dần dần rút khỏi một thị trường toàn cầu khổng lồ, thay vào đó là đi tìm kiếm các thoả thuận riêng.

Chúng ta đã tận mắt chứng kiến những gì mà cựu tổng thống Mỹ Donald Trump làm. Đó là việc quay trở lại với chủ nghĩa bảo hộ. Hay cuộc trưng cầu dân ý của Vương Quốc Anh về việc ra khỏi Liên Hiệp Châu Âu và phương pháp mà cơ quan chính phủ của Boris Johnson rời khỏi khối này. Thêm vào đó là những hiện tượng kỳ lạ khác thiên về kinh tế tài chính hơn : những vương quốc tìm cách giảm nhờ vào và kiến thiết xây dựng tính tự chủ, dần thoát khỏi ràng buộc với thị trường quốc tế .Trong toàn cảnh này, đại dịch Covid-19 bùng nổ. Chính đại dịch đã cảnh tỉnh quốc tế, khiến giới chính trị nhận thức được rằng mối quan hệ nhờ vào lẫn nhau của những vương quốc – được tăng trưởng trong quá trình toàn thế giới hóa, có nhiều chưa ổn và điểm yếu. Và cuộc khủng hoảng cục bộ Ukraina chỉ làm trầm trọng hơn và làm quy trình phi toàn thế giới hóa diễn ra nhanh hơn .

RFI: Vậy theo ông, điều gì sẽ xảy ra khi quá trình phi toàn cầu hoá được đẩy nhanh hơn bởi cuộc chiến ở Ukraina? Thế giới sẽ phát triển theo hướng nào ?

Jacques Sapir : Cuộc khủng hoảng địa chính trị ở châu Âu mà chúng ta đang trải qua hiện nay để lại nhiều hậu quả, không chỉ là những vấn về liên quan đến kinh tế quốc tế. Những gì mà chúng ta có thể thấy rõ ràng đó là, nếu muốn duy trì một thế giới, mà ở đó các quốc gia phụ thuộc chặt chẽ vào nhau. Trong trường hợp này, không thể loại bỏ một quốc gia – nhà xuất khẩu lớn về nguyên liệu thô như Nga.

Thế giới sẽ phân khúc theo nhóm các nước hợp tác riêng với nhau. Đó là việc quay trở lại giao thương theo các khối. Xu hướng này được tạo ra bởi các lệnh trừng phạt kinh tế hơn là bởi các quyết định chính trị. Tôi cho rằng sự năng động của các khối này có thể trở thành xu hướng phát triển của thế giới trong những năm tới, tức là một thế giới đa cực.

Xem thêm: Top 10+ dụng cụ hút mũi, rửa mũi cho bé an toàn – Kids Plaza

Nếu như vào những năm 1990 – 2000, quy trình tiến độ “ thăng hoa ” của toàn thế giới hóa, quyền lực tối cao của những vương quốc suy giảm và chuyển vào những định chế quốc tế như Liên Hiệp Quốc, hay Liên Hiệp Châu Âu ở châu Âu, thì lúc bấy giờ, với đại dịch Covid-19 và khủng hoảng cục bộ Ukraina, tất cả chúng ta hoàn toàn có thể thấy một khuynh hướng đang trỗi dậy đó là Nhà nước pháp quyền. Theo tôi, điều này trọn vẹn cơ bản. Quyền lực quay trở lại vào tay của mỗi Nhà nước, những nhân vật TT chủ chốt của nền kinh tế tài chính và chính trị quốc tế .Thế giới hoàn toàn có thể sẽ chuyển sang một mạng lưới hệ thống liên minh và kế hoạch. Chúng ta hoàn toàn có thể thấy sự trở lại của những liên kết giữa những vương quốc qua những hiệp ước, thỏa thuận hợp tác song phương, đa phương. Tức là những vương quốc hợp tác với nhau và không bị áp đặt bởi những lao lý quốc tế. Ví dụ như thể sự hùng mạnh của Liên Minh Bắc Đại Tây Dương. NATO không phải là một tổ chức triển khai đa vương quốc có cơ cấu tổ chức hành chính vượt ra ngoài ranh giới mỗi vương quốc, mà là một tổ chức triển khai có tư cách pháp lý quốc tế riêng .

Nhà kinh tế tài chính học Jacques Sapir, giám đốc điều tra và nghiên cứu tại trường l’École des Hautes Études en Sciences Sociales ( EHESS ). © Ảnh do Jacques Sapir phân phối

RFI : Vậy phải chăng toàn cầu hoá đã đi đến hồi kết? Như vậy thì kinh tế quốc tế sẽ bị ảnh hưởng ra sao ?

Jacques Sapir : Theo tôi, khái niệm toàn cầu hoá đang chết dần chết mòn, nhưng cần phải lưu ý, toàn cầu hoá kết thúc không có nghĩa là giao thương quốc tế chấm dứt. Lịch sử cho thấy ngay cả trong những giai đoạn cực kỳ bảo thủ, thương mại quốc tế vẫn phát triển. Các quốc gia đóng cửa, “tự vệ”, nhưng không có nghĩa là ngừng giao thương với các nước khác. Bảo hộ mậu dịch không ngăn chặn sự phát triển của xu hướng tự cung tự cấp. Nhưng không phải tự dưng mà có hai khái niệm khác nhau, mô tả hai tình huống khác nhau.

Chủ nghĩa bảo hộ đó có nghĩa là một quốc gia tự bảo vệ mình, nhưng vẫn liên tục giao thương mua bán với láng giềng, trong khi một nước tự cung tự túc tự cấp trọn vẹn trên trong thực tiễn chưa khi nào sống sót. Theo tôi, chủ nghĩa bảo hộ đang tăng trưởng mạnh hơn nhiều và có vẻ như như không hẳn gây ra trở ngại ở một mức độ nào đó so với thương mại quốc tế .Ví dụ, vào năm 1914, quốc tế bị bao trùm bởi chủ nghĩa bảo hộ. Thế nhưng, trên trong thực tiễn, Đức và Pháp là hai người mua lớn nhất của nhau. Điều này không hề ngăn ngừa đại chiến 1914 – 1918. Nhưng đây là một yếu tố khác. Theo tôi, tất cả chúng ta đang quay trở lại chủ nghĩa bảo hộ, mà ở đó những chuỗi đáp ứng đa vương quốc đã sống sót. Tức là một mẫu sản phẩm nào đó được sản xuất ở một nước nào đó khác, nhưng hoàn toàn có thể những cấu trúc / thành phần của mẫu sản phẩm được gia công hay lắp ráp ở một nước thứ ba, thậm chí còn là nước thứ tư .Tôi cho rằng tất cả chúng ta sẽ quay trở lại thời kỳ mà những mẫu sản phẩm được sản xuất tại địa phương, theo cơ cấu tổ chức sản xuất của mỗi vương quốc. Dĩ nhiên, những nền kinh tế tài chính vẫn phải phụ thuộc vào vào nguồn nguyên vật liệu thô, nhưng rất hoàn toàn có thể sẽ tìm cách tự sản xuất một phần nguyên vật liệu phải nhập khẩu. Chúng ta hoàn toàn có thể thấy một hình thức hỗn hợp trong việc làm ra một mẫu sản phẩm, tức là một phần nào đó của mẫu sản phẩm được sản xuất ra trong nước, còn phần khác thì được nhập khẩu từ những nước khác – giữa những nước có quan hệ hợp tác với nhau .

RFI: Vậy với xu hướng phi toàn cầu hóa, một tổ chức như Liên Hiệp Châu Âu liệu có thể sống sót?

Jacques Sapir : Theo tôi Liên Âu có thể tồn tại nếu hiểu được tầm quan trọng của sự đa dạng trong khối, và theo hướng này, thay vì đi tìm một mô hình kiểu mẫu để áp dụng đối với toàn bộ các nước thành viên, thì nên chia sẻ một số giá trị chung, những nguyên tắc và lợi ích mà không thể chia sẻ với bất cứ quốc gia nào khác. Nước nào cũng có những ưu tiên riêng và vạch ra hướng phát triển riêng. Ví dụ như về chính sách môi trường, Pháp và Đức có nhiều điểm khác biệt. Cả hai quốc gia đều có chính sách chuyển đổi năng lượng. Tuy nhiên, Đức từ chối phát triển năng lượng hạt nhân bất chấp việc gia tăng nhu cầu về năng lượng hoá thạch để sản xuất điện, từ than đá nhập khẩu của Ba Lan hay khí đốt của Nga. Trong khi đó Pháp lại hướng đến tự chủ năng lượng quốc gia và phát triển năng lượng hạt nhân. Đó là hai chiến lược khác nhau, và tôi cho rằng không cần thiết phải cố gắng hài hoà điều này.

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí

Xem thêm: Thiết Bị Dụng Cụ Cầm Tay Giá Rẻ Tại TP.HCM – Dụng Cụ Vàng

Đăng ký

Tải ứng dụng RFI để theo dõi hàng loạt thời sự quốc tế

Source: https://suanha.org
Category : Dụng Cụ