26/01/2021
Một số sâu hại thường gặp trên cây mãng cầu (na) là vấn đề quan trọng trong vấn đề canh tác. Nó ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng của nông sản. Cần có biện pháp quản lý bệnh hại để hạn chế tối đa ảnh hưởng đến cây trồng.
Rệp sáp phấn (Planococcus lilacinus):
Rệp sáp phấn gây gại cho mãng cầu
|
Rệp sáp cái màu vàng, thon tròn, dài khoảng 2,5 – 4 mm, chiều ngang 0,7 – 3,0 mm, mỗi bên rìa cơ thể có 18 sợi tua trắng; di chuyển chậm chạp, có các “Gai” xung quanh mình và bao bọc đầy chất sáp. Con cái đẻ trứng trong một bọc có “Cotton” bao quanh, số trứng có thể lên đến 500 trứng; trứng sẽ nở từ 01 – 02 tuần sau khi đẻ.
Rệp sáp trưởng thành đực có dạng hình rất nhỏ và có cánh. Rệp sáp mới nở có dạng hình nhỏ và bò linh động. Nếu như ấu trùng không qua tiến trình nhộng thì sau đó sẽ thành trưởng thành cái ; nếu đi vào quy trình tiến độ nhộng thì sẽ vũ hóa thành con đực. Rệp sáp cái thì có 03 lớp da phủ bọc, trong khi con đực thì có 04 lớp da. Vòng đời của loài rệp này khoảng chừng 02 tháng và hàng năm có từ 03 – 04 thế hệ .
|
Tập tính gây hại : Rệp thường gây hại nặng vào mùa nắng và tập trung chuyên sâu ở mặt dưới, nơi ít ánh sáng .
- Rệp là loài gây thiệt hại nhiều nhất trên mãng cầu (na). Thường tập trung và chích hút trên đọt non, lá non và trái. Rệp chích hút nhựa làm lá bị quăn, biến vàng, tấn công trái non làm trái rụng, tấn công trái già làm mất giá trị thương phẩm. Khi mãng cầu chưa có trái rệp bám ở dưới mặt lá và sinh sôi ở đó. Khi có trái thì bám vào trái hút nhựa. Gây hại từ khi trái còn non đến khi chín. Rệp không những làm cho trái mất mỹ quan, khó bán mà còn tiết ra chất mật ngọt là môi trường cho nấm bồ hóng phát triển trên lá và trái làm ảnh hưởng đến quang hợp của cây; ngoài ra còn mở đường cho bệnh thán thư.
- Nơi có rệp cũng là nơi mà kiến tập trung rất đông. Loài rệp này ít di chuyển, chúng sống cộng sinh với kiến. Kiến tha rệp từ nơi này sang nơi khác, từ cây này sang cây khác mỗi khi những bộ phận rệp đang chích hút đã cạn kiệt nhựa. Ngược lại, trong chất bài tiết của rệp có chứa nhiều chất đường mật làm thức ăn cho kiến.
Biện pháp phòng chống :
- Sử dụng thiên dịch: Phổ biến là ong ký sinh thuộc giống Anagyrus.
- Không trồng với mật độ quá dày để vườn luôn được thông thoáng.
- Thăm vườn, vệ sinh vườn tược thường xuyên, cắt tỉa bỏ những cành bị sâu bệnh, nằm khuất trong tán lá,… chăm sóc cây chu đáo để cây sinh trưởng và phát triển tốt, có sức chống đỡ với rệp.
- Dọn sạch cỏ rác, lá cây mục tủ ở xung quanh để phá vỡ nơi trú ngụ của kiến. Nếu trên thân cây có nhiều kiến đen thì mỗi lần xịt thuốc trừ rệp thì nên xịt cả thân cành để trừ kiến, nếu thấy xung quanh gốc có nhiều kiến thì có thể dùng thuốc Basudin hoặc Regent hột rải xung quanh gốc để diệt kiến, hạn chế không cho kiến tha rệp từ cây này sang cây khác.
- Thường xuyên kiểm tra vườn để phát hiện và phun thuốc diệt trừ rệp kịp thời nhất là tiến trình cây có đọt non, lá non, bông, trái. Khi phát hiện có rệp sáp, sử dụng thuốc BVTV có hoạt chất như : Abamectin, Petroleum oil, Dimethoate, Carbaryl, Emamectin benzoate phòng chống .Chú ý bảo vệ thời hạn cách ly .
Chú ý: đối với khu vực trồng diện tích lớn, khi phun thuốc BVTV nên chú ý các điều sau:
- Phun nhanh, đồng bộ và dứt điểm; không nên sử dụng các phương pháp phun thủ công vì thời gian phun lâu (5-6 giờ/ha), chất lượng phun không đồng đều, rệp có thể chạy từ khu vực mới phun sang khu vực chưa phun.
- Sử dụng các loại thuốc BVTV đúng loại, đúng liều lượng để tránh việc nhờn thuốc và gây ảnh hưởng tới sức khỏe của cây.
- Nên sử dụng máy phun rẻ quạt để phòng trừ rệp sáp dứt điểm.
Sử dụng máy phun rẻ quạt phòng trừ rệp sáp trên cây mãng cầu (na) tại Tây Ninh
Sâu đục trái (Anonaepestis bengalella)
Con trưởng thành của sâu đục trái có màu nâu xám, cánh trước màu xanh ánh kim, sãi cánh rộng 26 – 28 mm. Con cái đẻ trứng trên những vết nứt của trái từ khi còn non. Sau khi nở, ấu trùng đục vào bên trong ăn phá phần thịt trái rồi thải phân ra ngoài. Những hạt phân nhỏ màu nâu đen được kết dính với nhau thành từng cục, bám dính ở bên ngoài vỏ trái, vì vậy khi trái bị sâu gây hại nhìn hình thức bề ngoài rất dễ phân biệt .
Trong một trái na hoàn toàn có thể có đến vài con ấu trùng. Chúng có đầu màu nâu, khung hình màu xám đen, ở tuổi cuối, ấu trùng dài khoảng chừng 20 – 22 mm. Khi đẩy sức, ấu trùng hóa nhộng ngay bên trong trái. Ban đầu nhộng có màu vàng nâu, sau chuyển dần sang màu đen .
Tập tính gây hại : Con cái đẻ trứng trên những vết nứt của trái từ khi trái còn non .
- Ấu trùng nở ra đục vào bên trong phần thịt trái, chỗ trái bị đục có nhiều phân màu đen bị kết dính lại .
- Khi đẫy sức ấu trùng thường hóa nhộng trong một kén bằng tơ ngay bên ngoài trái .
- Thường có nhiều sâu cùng tiến công một trái .
Biện pháp phòng chống :
- Thu gom và tiêu hủy trái đã bị sâu hại : Từ khi có trái non trở đi cần kiểm tra liên tục để phát hiện sớm những trái đã bị sâu tiến công. Thu gom sớm hàng loạt những trái đã bị sâu gây hại đem chôn để diệt sâu bên trong. Nếu làm tốt được khâu này sẽ có tính năng rất tốt để hạn chế mật số sâu ở những đợt sau đó .
-
Biện pháp hóa học: Việc phun thuốc trừ sâu đục trái nói chung thường thu được hiệu quả rất thấp do sâu đã nằm sâu bên trong trái. Tuy nhiên nếu gặp những thời điểm sâu non nở rộ mà chưa kịp đục chui vào bên trong thì hiệu quả phun xịt vẫn khá cao. Để tiết kiệm thuốc, công phun, giảm bớt ô nhiễm môi trường và đặc biệt là để hạn chế tác hại cho thiên địch thì chỉ xịt thuốc vào những chỗ có trái, xịt ướt đều hết vỏ trái, tránh phun thuốc tràn lan. Đặc biệt chú ý phải bảo đảm thời gian cách ly của thuốc.
- Có thể sử dụng 1 số ít thuốc có chứa hoạt chất Abamectin, Emamectin Benzoate, Abamectin, Matrine .
Triệu chứng sâu đục trái trên mãng cầu
|
Ấu trùng sâu đục trái
|
Bọ vòi voi gây hại bông (bọ đục bông hay con mò, bộ cánh cứng Coleoptera)
Bọ trưởng thành khung hình nhỏ hình bầu dục, dài khoảng chừng 5 mm, màu nâu xám nhạt, trên cánh có nhiều chấm lõm nông xếp thành hàng dọc. Đầu lê dài ra phía trước như một cái vòi, hơi cong xuống, miệng nhai ở cuối vòi. Chân sau tăng trưởng, đốt đùi có một gai nhọn, cuối bàn chân có 02 vuốt rất nhọn dùng bám chặt vào hoa .
Sâu non màu trắng sữa, nhỏ, đầu màu nâu. Nhộng dài khoảng chừng 5 mm .
Tập tính gây hại :
- Trưởng thành hoạt động giải trí vào ban ngày, thường tập trung chuyên sâu phía trong những cánh hoa và đẻ trứng luôn trong đó .
- Cả trưởng thành và ấu trùng đều ăn, đục phá cánh hoa, chúng tiến công từ khi hoa mới nở, con trưởng thành gây hại nặng hơn .
- Trong một hoa hoàn toàn có thể có từ 05 – 10 con bọ vòi voi sinh sống phá hại, làm hoa bị khô đen và hoa thường vẫn còn dính lại trên cành, và tất yếu những hoa này sẽ không hề đậu trái .
- Chúng thường Open và gây hại mạnh từ đầu đến giữa mùa mưa khi hoa khởi đầu ra rộ .
Biện pháp phòng chống : Đây là đối tượng người tiêu dùng khó trị vì bọ vòi voi thường ẩn núp trong cánh hoa nên thuốc khó tiếp xúc với chúng .
Tham khảo thêm bài viết : Kỹ thuật trồng na Thái đạt hiệu suất và chất lượng
