Điêu khắc tranh gỗ cùng các nghệ nhân làng nghề – Điêu khắc nghệ thuật

Được tận mắt chiêm ngưỡng và thưởng thức và thưởng thức cùng những nghệ nhân làm nghề điêu khắc tranh gỗ mới thấy được để tạo ra một tác phẩm người thợ điêu khắc tranh gỗ phải có kỹ năng và kiến thức lịch sử dân tộc nhất định để bộc lộ đúng ý nghĩa nội dung bức tranh .
Nghề mộc truyền thống cuội nguồn ở nước ta có lịch sử vẻ vang hàng nghìn năm, nhưng điêu khắc tranh gỗ lúc bấy giờ chỉ sống sót ở một số ít tỉnh như Ý Yên, La Xuyên – Tỉnh Nam Định, Đông Anh – Thành Phố Hà Nội, Đồng Kỵ – Thành Phố Bắc Ninh, Hội An – Quảng Nam, … Tranh điêu khắc gỗ được nhìn nhận cao bởi kỹ thuật chế tác điêu luyện, bố cục tổng quan ngặt nghèo và nội dung chủ đề điển hình nổi bật .
Xem thêm : TRANH CHIM CÔNG, HOA MẪU ĐƠN – VẺ ĐẸP NGHỆ THUẬT ĐIÊU KHẮC GỖ

Người nghệ nhân điêu khắc tranh gỗ phải khôn khéo và tài hoa

Theo các nghệ nhân làng nghề, quá trình làm tranh điêu khắc gỗ thường trải qua nhiều bước: Chọn gỗ, nghiên cứu mẫu, tạo dáng, đục vỡ, đục hạ, đục chi tiết, gọt, nạo, đánh giấy ráp… Gỗ để khắc tranh là các loại gỗ gụ, gỗ hương bởi có độ bền cao lại không quá giòn nên dễ chạm khắc. Dụng cụ để các nghệ nhân điêu khắc là các loại đục, thân đục làm bằng thép “chuẩn”, bởi nếu nước thép già thì đục dễ gãy, nếu quá “non” đục lại cùn. Mỗi người thợ có khoảng 3-4 loại đục như: Đục bằng, đục lòng máng, đục tách…; người làm tranh điêu khắc căn cứ vào chiều ngang của lưỡi đục để điều khiển cổ tay đục chính xác từng chi tiết. Với những mẫu tranh thông thường, ít chi tiết chỉ cần từ 5-10 ngày là hoàn thành, nhưng có mẫu cầu kỳ phải mất 15-20 ngày mới xong. Nhiều mẫu vẽ có hàng nghìn chi tiết, hoa văn, hình khối không chỉ đòi hỏi độ tỉ mỉ, chính xác cao mà quan trọng là người vẽ phải có óc thẩm mỹ, tài hoa kết hợp với kinh nghiệm tích luỹ của người thợ lành nghề.

Mỗi người thợ có khoảng chừng 3-4 loại đục với hàng chục chiếc lưỡi to, nhỏ, mỏng mảnh dày khác nhau
Từ những bản vẽ phong cách thiết kế toàn diện và tổng thể tỷ suất 1 : 10, người thợ phải vẽ lại trên giấy thành “ phôi ” mẫu với tỷ suất 1 : 1, vẽ lại trên mặt gỗ rồi mới khởi đầu tạo hình với những kỹ thuật cao như : Khoét sâu, chạm nổi, gọt, tỉa cụ thể … Sau khi hoàn thành phần tạo hình thô, mẫu sản phẩm cần qua bàn tay của những thợ cả giàu kinh nghiệm tay nghề “ chuốt ” lại để làm điển hình nổi bật những đường nét, góc cạnh rồi mới đến quy trình đánh giấy ráp làm nhẵn, đánh véc-ni …
Những bức tranh chạm khắc gỗ có nội dung rất phong phú, đa dạng chủng loại. Đó là những khuôn mẫu về tứ linh ( long, lân, quy, phượng ), tứ thời ( tùng, cúc, trúc, mai ) hoặc hình cỏ cây, hoa, muông thú, con người hay cảnh sắc núi rừng qua những điển tích xưa như : “ Văn Vương cầu Lã Vọng ”, “ Ngư ông đắc lợi ”, “ Vinh quy bái tổ ”, “ Lục hạc quần tùng ”, “ Mã đáo thành công xuất sắc ” … Mỗi điển tích trên những bức chạm khắc gỗ đều có ý nghĩa về bài học kinh nghiệm đạo đức mà người xưa để lại. Bởi vậy, ngoài kỹ thuật điêu luyện, mỗi người thợ điêu khắc tranh gỗ phải có kỹ năng và kiến thức lịch sử vẻ vang nhất định để bộc lộ đúng ý nghĩa nội dung diễn biến .

Chi tiết, hoa văn, đòi hỏi độ tỉ mỉ, chính xác cao

Không chỉ vậy, nghề chạm khắc tranh gỗ yên cầu nghệ nhân phải có năng khiếu sở trường, có ý tưởng sáng tạo, có bàn tay khôn khéo và nắm vững những lề lối, quy tắc theo luật tử vi & phong thủy, làm thế nào để mẫu vẽ vừa đúng luật, vừa phát minh sáng tạo, tương thích với những size mà người mua nhu yếu. Mỗi bức tranh điêu khắc gỗ đều ẩn sâu triết lý âm khí và dương khí được đúc rút qua nhiều thế hệ nên chỉ cần có một cụ thể sai sẽ phá vỡ cân đối hàng loạt tác phẩm .

Tranh gỗ điêu khắc bằng tay thủ công vẫn được nhiều người yêu thích hơn cả .
Ví dụ : Tranh điêu khắc gỗ bộ “ tứ quý ” là hình tượng cho bốn mùa : Xuân, hạ, thu, đông ứng với mai, cúc, trúc, tùng. Người thợ điêu khắc tranh gỗ khi bộc lộ tác phẩm phải làm điển hình nổi bật nét độc lạ, ý nghĩa của từng loại cây tượng trưng cho những đức tính con người như : Bức Tùng bộc lộ khí phách của người quân tử, dẻo dai, trường thọ ; Bức Cúc toát lên vẻ cao sang ; Bức Trúc tựa sự thanh cao, quân tử ; Bức Mai biểu lộ trí tuệ, tri thức …

Tranh gỗ điêu khắc bằng tay vẫn được nhiều người chơi tranh lựa

Hiện nay, đa số các hộ dân chế tác bằng phương pháp thủ công truyền thống, nhưng cũng có vài hộ xuất sản xuất tranh hàng loạt bằng máy cho năng suất cao và giá thành sản phẩm hạ. Tuy nhiên, các sản phẩm chế tác hàng loạt bằng máy thường là bức tranh không có hồn cốt, thiếu độ bồng bềnh, chiều sâu và điểm nhấn sống động như những nét chạm khắc bằng tay. Chính vì vậy tranh gỗ điêu khắc bằng tay vẫn được nhiều người chơi tranh lựa chọn (cùng là bức tranh đó làm bằng máy giá chỉ khoảng vài triệu, nhưng làm bằng tay giá trên chục triệu thậm chí là vài chục triệu).

Những nghệ nhân “ giữ lửa ” và truyền nghề cho thế hệ sau

Nhờ đôi bàn tay khôn khéo, tài hoa cộng với óc thẩm mỹ và nghệ thuật phát minh sáng tạo, những nghệ nhân đã khắc họa nên những bức tranh độc lạ, hoàn mĩ. Mỗi tác phẩm điêu khắc tranh gỗ được những nghệ nhân chế tác là một tác phẩm nghệ thuật và thẩm mỹ, góp thêm phần bảo tồn, tăng trưởng làng nghề truyền thống lịch sử .

Source: https://suanha.org
Category : Dụng Cụ