Nhà lãnh đạo có biệt danh 'Sáu Búa' trong ký ức Tướng Vịnh - Sửa Nhà Sơn Nhà 10 Địa Chỉ Uy Tín Tại Hà Nội

Có rất nhiều điều tôi đã học được từ nhà chỉ huy ngay thật, kinh khủng, người được ca tụng là “ Sáu Búa ” – bác Lê Đức Thọ .Trong những người chiến sỹ của ba tôi, bác Lê Đức Thọ có lẽ rằng là người chúng tôi được gặp nhiều nhất. Ông là người đọc điếu văn khi ba tôi mất, và sau đó năm nào cũng đến nhà tôi vào ngày giỗ ba, ngày mẹ mất, hay những ngày vui của mái ấm gia đình. Đặc biệt, tôi còn được gặp ông nhiều lần khi đang ở mặt trận Campuchia, về Thành Phố Hồ Chí Minh, ra TP. Hà Nội khi tôi đã trở thành sĩ quan quân đội .
Tuần Nước Ta trình làng bài viết của Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh nhân kỷ niệm 110 năm ngày sinh nhà chỉ huy Lê Đức Thọ ( 10/10/1911 – 10/10/2021 ) .

Bức chân dung ông Lê Đức Thọ gửi tặng ông Nguyễn Chí Thanh

Hội nghị Tân Trào và cái tên Nguyễn Chí Thanh

Bạn đang đọc: Nhà lãnh đạo có biệt danh ‘Sáu Búa’ trong ký ức Tướng Vịnh

Năm 1944, Bí thư Xứ ủy Trung kỳ Nguyễn Vịnh vinh dự được ra Việt Bắc làm đại biểu dự hội nghị Đảng toàn nước ở Tân Trào khai mạc ngày 14/8/1945 và được bầu vào TƯ, tham gia TƯ Việt Minh để sẵn sàng chuẩn bị Tổng khởi nghĩa. Người viết thư trình làng ông Vịnh ra dự hội nghị Tân Trào là ông Tố Hữu, Bí thư Thừa Thiên Huế .
Được gặp Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc lần tiên phong, Nguyễn Vịnh rất hoảng sợ và xúc động, không ngờ mới gặp Bác nói ngay : “ Chào ông tướng du kích ”, rồi Bác kéo ngồi cạnh, hỏi chuyện về cuộc đấu tranh đầy ác liệt ở Bình Trị Thiên .
Trong hội nghị Tân Trào, ông Lê Đức Thọ lúc bấy giờ đảm nhiệm công tác làm việc tổ chức triển khai, tu dưỡng giảng dạy cán bộ của Đảng. Khi hội nghị sắp kết thúc, Ban tổ chức triển khai đọc list những người trúng cử TƯ, đều là những cái tên quen thuộc, nổi tiếng trong trào lưu cách mạng cả nước. Duy có Nguyễn Chí Thành là cái tên mới toanh .
Nguyễn Vịnh ( lúc ấy mới 31 tuổi ) đứng cạnh bác Phạm Văn Đồng, thấy đọc tên Nguyễn Chí Thành, mới hỏi : “ Nguyễn Chí Thành là ai đấy anh ? ”. Bác Đồng vấn đáp : “ Là anh đấy. Chính Bác đã đặt cho anh tên mới để giữ bí hiểm và cũng có nhiều ý nghĩa ”. Sau đó, Nguyễn Vịnh báo cáo giải trình với ông Thọ và thưa với Bác là trong họ có người tên Thành ( theo phong tục Huế, người ta kiêng lấy tên người lớn đặt cho mình, mà trong chỉ huy Đảng lúc bấy giờ, có người tên thật là Thành, ông Thanh sợ “ phạm húy ” ), nên xin Bác Hồ đặt là Thanh. Và cái tên Nguyễn Chí Thanh mở màn từ đó .
Nói chuyện với ông Đoàn Chương ở Paris trong ngày giỗ đầu ông Thanh, ông Thọ kể : “ Tôi biết anh Thanh từ hội nghị Tân Trào. Hồi đó, để chuẩn bị sẵn sàng cho Tổng khởi nghĩa, Bác Hồ bảo phải kiện toàn TƯ. TƯ Đảng lúc đó số lượng vừa ít, lại vừa nhiều người miền Bắc, Bác thông tư phải bổ trợ thêm những chiến sỹ Trung bộ, Nam bộ nữa .
Anh Cả ( tức Nguyễn Lương Bằng ), anh Hoàng Quốc Việt và mấy anh nữa phát hiện 4 người để lựa chọn : miền Trung hai người, là anh Nguyễn Chí Thanh và anh Lê Viết Lượng ; miền Nam hai người, là anh Hà Huy Giáp và anh Ung Văn Khiêm. Anh Thanh được tin tưởng cao và được bổ trợ làm ủy viên TƯ chính thức luôn. Và cũng dịp đó anh mang tên mới là Nguyễn Chí Thanh, do chính Bác đặt cho ” .

Nhà chính trị “đa di năng” của Đảng

Trong thời hạn ba tôi ở miền Bắc, tôi thường thấy bác Thọ đến nhà, hai ông gặp nhau chuyện trò rất lâu, khi nào cũng vui tươi, tươi cười. Một ông làm tổ chức triển khai, một ông làm quân sự chiến lược, sao mà có nhiều chuyện nói với nhau thế ?
Sau này, chính bác Thọ kể cho mẹ tôi, khi đó ông và ông Thanh cùng tham gia “ Ban công tác miền Nam ”, nằm trong Bộ Chính trị, gọi tắt là Ban B, chuyên theo dõi và chỉ huy cuộc đấu tranh ở miền Nam, do Bác Hồ và Bộ Chính trị trực tiếp chỉ huy, ông Lê Duẩn làm Tổ trưởng, thành viên có Lê Đức Thọ, Nguyễn Chí Thanh, Phạm Hùng. Bên cạnh đó có Ban A, gồm 1 số ít thành viên khác của Bộ Chính trị, được phân công chuyên trách theo dõi chỉ huy trách nhiệm thiết kế xây dựng CNXH ở miền Bắc .

Ông Lê Đức Thọ, ủy viên Bộ Chính trị trình bày Báo cáo của Ban chấp hành TƯ về công tác xây dựng Đảng và sửa đổi Điều lệ Đảng, tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 4 (12/1976). Ảnh: TTXVN

Người ta nói nhiều về quy trình hoạt động giải trí cách mạng của ông Thọ : Gan dạ, tỉnh táo, tù đày khó khăn, vào sống ra chết trong kháng chiến chống Pháp rồi mặt trận Nam bộ ác liệt …, nhưng tôi thì thấy ở ông dáng dấp của một ông giáo học, ngay ngắn, chững chạc, nho nhã, điềm đạm, thâm thúy, luôn nở nụ cười trên môi, ăn mặc nói năng vô cùng giảng cứu, mà đúng ông cũng đã làm nhà giáo thật .
Ngay sau khi ra tù lần thứ hai, tháng 9/1944, ông đã được Đảng giao trách nhiệm đảm nhiệm khu bảo đảm an toàn của TƯ, công tác làm việc tổ chức triển khai và đào tạo và giảng dạy cán bộ. Tháng 10/1944, ông được chỉ định làm ủy viên TƯ, trực tiếp đảm nhiệm Xứ ủy Bắc Kỳ .
Từ đó cho đến ngày cách mạng thành công xuất sắc, và trong suốt quy trình 9 năm kháng chiến chống Pháp, ông là người chủ trì, tổ chức triển khai những lớp tu dưỡng cán bộ trung, hạng sang, sơ cấp của Đảng. Sau tháng 8/1945, ông liên tục tổ chức triển khai những lớp đào tạo và giảng dạy cho nhiều tỉnh, thành để bổ trợ cán bộ chỉ huy khắp cả nước. Sau này ông Thọ còn có 2 lần kiêm chức Giám đốc trường Đảng Nguyễn Ái Quốc .
Trong tiếp xúc thường thì, ông cũng dân dã như mọi người, và đặc biệt quan trọng điềm đạm, chỉ có điều khác người là ông nói ít nhưng câu nào “ chết ” câu đó, không nói đi nói lại khi nào. Nói như dân Nam bộ, “ nghe biết liền là ông lớn ”. Có lẽ vì phong thái ấy của ông mà người ta đồn thổi là gặp ông hay bị “ sợ ” và lúc đầu tôi cũng không hiểu vì sao ông lại có biệt danh “ Sáu Búa ” .

Ngày giỗ đầu của ông Thanh

Ngày ông Thanh mất, ông Thọ là người đọc điếu văn. Sau đó, gần như năm nào giỗ ông Thanh, ông cũng đến với tình cảm thâm thúy, thân thiện. Câu chuyện của ông về ba tôi khi nào cũng đẹp, trong đó chứa đựng nhiều bài học kinh nghiệm để chúng tôi phải tâm lý .
Trong hồi ức của chú Đoàn Chương, trước làm thư ký cho ba tôi, sau giúp việc bác Thọ trong đoàn đại biểu Nước Ta ở hội nghị Paris, có kể về buổi sáng Paris cùng ông Lê Đức Thọ, đúng một năm sau ngày ba tôi mất :
“ Hôm ấy là ngày 6/7/1968, ngày giỗ đầu của anh Thanh, tôi thức dậy rất sớm, đi lại trong phòng. Rồi vì ngại làm mất giấc ngủ của bạn bè khác, tôi xuống sân, vừa hút thuốc vừa đi lui tới. Với bao kỷ niệm sâu lắng, tôi nhớ anh, nhớ chị và những cháu, nhớ những chiến sỹ cùng giúp việc cho anh gắn với nỗi nhớ nhà của người xa xứ. Bất ngờ thư ký của anh Thọ xuống mời tôi lên gặp. Tôi lên tầng hai, ngôi nhà của chiến sỹ Maurice Thorez ( cố Tổng bí thư đảng Cộng sản Pháp ), nơi lúc đó hai anh Lê Đức Thọ và Xuân Thủy ở và thao tác .
Anh Thọ hỏi thăm sức khỏe thể chất chị Cúc, những cháu và kể lại nhiều chuyện mà trước đó tôi chưa biết. Anh Thọ nói như lặng đi : “ Anh Thanh mất đi là một tổn thất lớn cho Đảng. Với tớ, Đảng giao cho làm công tác làm việc tổ chức triển khai càng cảm thấy thâm thúy điều này, vì Bác và Bộ Chính trị đưa anh Thanh và anh Phạm Hùng vào chỉ huy miền Nam cũng là để sẵn sàng chuẩn bị đội tiếp nối, ai ngờ anh Thanh đi sớm quá ” .

Hãy để mẹ cháu, ba cháu luôn là tấm gương

Xem thêm: Thiết Bị Dụng Cụ Cầm Tay Giá Rẻ Tại TP.HCM – Dụng Cụ Vàng

Tôi nhiều lần gặp bác Thọ, người bác nghiêm nghị nhưng luôn tươi cười. Càng sau này tôi mới nhìn ra ông là con người đầy quyền lực tối cao, và rất dứt khoát, sai nguyên tắc là không được. Chúng tôi có một kỷ niệm về tính nguyên tắc ấy của bác Thọ .
Đó là khi mẹ tôi mất, mái ấm gia đình tôi có nguyện vọng chôn mẹ ở khu ưu tiên. Khi đó bác Lê Duẩn đồng ý chấp thuận, nhưng bác Thọ là người quyết định hành động theo thẩm quyền của Trưởng Ban Tổ chức TƯ. Nghe tin mẹ tôi mất, bác Thọ đến ngay. Các chị nêu nguyện vọng ấy ra, ông im re không nói gì, tâm lý một lát ông nói : “ Ba cháu đã sống và thao tác rất gương mẫu, cho đến lúc mất. Mẹ cháu cũng là người như vậy. Bây giờ bác hoàn toàn có thể quyết định hành động cho mẹ cháu vào chỗ đấy nhưng sẽ có nhiều người yên cầu, vì những người tựa như như mẹ cháu không được vào chỗ đó ” .
Bấy giờ chú V. – thư ký cũ của ông Thanh, là người thân trong gia đình của mái ấm gia đình nói : “ Thưa anh, anh Thanh chị Cúc đã gương mẫu cả đời, nay đến lúc mất không ưu tiên được hay sao ? ”. Ông Thọ nói ngay : “ Tôi không tiếc gì chuyện ưu tiên cho chị Cúc cả, nhưng không nên để người ta lấy chị Cúc ra làm ví dụ về việc tất cả chúng ta không gương mẫu ”. Thế là cả mái ấm gia đình tôi chấp thuận đồng ý quan điểm của ông ( mà không chấp thuận đồng ý cũng không được ) .
Lúc bấy giờ mái ấm gia đình tôi quả thật có buồn và giận ông, nhưng giờ đây nghĩ lại tôi mới hiểu bác Thọ đã giải quyết và xử lý đúng, nói cho cùng cũng là để giữ toàn vẹn uy tín cho ba mẹ tôi. Và cũng thấy được sự kinh khủng và dứt khoát của ông, ông biết là sẽ bị giận, nhưng vì cái chung, vì danh dự của ba mẹ tôi nên ông đã buộc phải có một quyết định hành động dù nhỏ bé nhưng cũng rất khó khăn vất vả như vậy .
Sức mạnh quyền lực tối cao của ông trước hết chính là ở sự gương mẫu và luôn giữ vững những nguyên tắc chung của Đảng .

“Ông trùm mật vụ” thời kháng chiến

Sau khi ba tôi mất gần 1 năm, bác Thọ lên đường đi hội nghị Paris. Trong mấy năm đó, mỗi lần từ Pháp về TP. Hà Nội ông đều đến thăm mẹ con tôi, lần nào bà nội và tôi cũng có quà. Ông say sưa kể chuyện hội nghị Paris, về những cuộc đấu trí tại hội nghị. Tôi cũng chưa hiểu gì nhiều, nhưng những câu truyện ấy hấp dẫn tôi kinh điển, ông Thọ hiện lên như một con người thao lược, tài năng .

Trong gần 5 năm đàm phán ở Paris, ông Lê Đức Thọ được ví như “vị tướng ngoài biên ải”, người góp phần to lớn vào tiến trình đàm phán, buộc Mỹ ký kết hiệp định Paris, chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam (1/1973). Ảnh: TTXVN)

Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, bên cạnh những trách nhiệm về Đảng, đối ngoại, bảo mật an ninh mà nhiều người nói tới, tôi rất chú ý quan tâm là ông được Bác Hồ và Bộ Chính trị cử vào Tổ công tác làm việc miền Nam do Bí thư thứ nhất Lê Duẩn đảm nhiệm, và có những lần bí hiểm xuất hiện ở miền Nam tham gia chỉ huy cuộc chiến tranh giải phóng .
Sau đợt 1 của chiến dịch Mậu Thân năm 1968, ông được cử vào Nam làm Phó bí thư, cùng TƯ Cục trong những ngày khó khăn vất vả nhất của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy, sau đó lại được Bác Hồ gọi ra TP.HN gấp để lên đường đi Paris. Sau này tôi cố công khám phá ông đi vào Nam – ra Bắc theo con đường nào, nhưng không có câu vấn đáp. Tôi đoán chắc ông cũng đi bằng con đường tuyệt mật mà ba tôi đã dùng vài năm trước đó để vào mặt trận. Cho tới năm 1975, ông lại trở lại Nam, lần này là “ Trưởng Ban Miền Nam của TƯ Đảng ”, Đại diện của Bộ Chính trị bên cạnh Bộ Tư lệnh chiến dịch Hồ Chí Minh cho đến ngày thống nhất quốc gia .
Lớn lên, tôi nghe, đọc nhiều về ông, và rất tò mò khi biết ông là một người chỉ huy trên nhiều nghành : Công tác tổ chức triển khai của Đảng ( từ ngày vào Đảng cho tới khi ông mất ), chỉ huy công tác làm việc quân sự chiến lược, bảo mật an ninh ở Nam bộ trong thời hạn dài, rồi công tác làm việc điều tra và nghiên cứu kế hoạch, công tác làm việc đối ngoại … việc gì ông cũng để lại nhiều dấu ấn trong lịch sử vẻ vang của Đảng và của quốc gia. Sức mạnh quyền lực tối cao của ông cũng ở chính những dấu ấn ấy mà đối thủ cạnh tranh của ông ở Paris – Henry Kissinger đã phải thừa nhận : “ Ông trọn vẹn biết ông muốn gì và ship hàng lý tưởng của ông một cách tận tụy và khôn khéo ” .
Cũng chẳng hiểu sao hồi trẻ tôi cứ ấn tượng mãi với tên tuổi thân thương mà những chú, những bác dành cho ông – “ Sáu Búa ”. Sau này tôi mới hiểu đấy là tên gọi thân thương mà những chiến sỹ ở miền Nam đặt cho ông từ kháng chiến chống Pháp, nói về tính cách ngay thật, trung thực và kinh khủng của ông .
Theo ông Cao Đăng Chiếm – nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ, biệt danh này của ông cũng giống như biệt danh “ Hai Đe ” của ông Phạm Hùng. Ông Thọ “ rất ghét những người báo cáo giải trình láo và tô hồng hiện thực, ông nghiêm khắc yên cầu cán bộ cấp dưới phải luôn luôn trung thực, hễ biết thì nói biết, nếu không biết thì nói không biết. Không vì chạy theo thành tích mà lừa dối cấp trên và tự lừa dối ngay cả với chính mình ” .
Nhưng tôi còn có một cảm nhận thăng hoa khác khi tưởng tượng “ chiếc búa ” đó còn được ông Sáu sử dụng khi đương đầu với quân địch trên mặt trận hay tiến công kinh khủng vào mọi thủ đoạn và thủ đoạn của đối phương tại bàn đàm phán, vừa trực diện dứt khoát, vừa uyển chuyển mềm dẻo nhưng sắc lẹm khi ông phẫu thuật đến tận nền tảng mọi yếu tố đặt ra .
Nhà ngoại giao Mỹ “ cáo già ” Henry Kissinger từng thừa nhận là đã bị ông Sáu “ phẫu thuật như một bác sỹ tay nghề cao ” và thốt lên : “ Chúng tôi không may gặp phải những ông, chứ nếu được lựa chọn, chúng tôi sẽ chọn đối phương dễ tính hơn ! ” .

Cuộc gặp riêng giữa Cố vấn đặc biệt phái đoàn Việt Nam DCCH Lê Đức Thọ với Cố vấn cao cấp phái đoàn Hoa Kỳ Henry Kissinger tại Paris, năm 1973. Ảnh: Cục Lưu trữ Văn phòng TƯ Đảng

Sau này tôi càng hiểu, càng ngấm hơn vì sao ông Sáu sử dụng “ chiếc búa ” ấy tuyệt vời đến thế, khi nào thì chiếc búa vung lên, khi nào “ ẩn dưới gầm bàn ”. Búa mà vung lên không đúng lúc thì chỉ lộ bài cho đối phương. Ngược lại, nếu giữ búa để đối phương còn phải “ ngóng ” xem mình ra đòn thế nào thì giữ được thế trận hóc hiểm và đã hành vi là thành công xuất sắc. Nhưng quan trọng nhất, không khi nào biến hóa là chỉ hoàn toàn có thể giành được thắng lợi trên bàn ngoại giao khi tất cả chúng ta có chính nghĩa, và sức mạnh của chính nghĩa đó được bộc lộ bằng những thắng lợi trên mặt trận .
Còn nữa, khi công tác làm việc trong ngành tình báo, tôi rất quá bất ngờ khi biết ông chính là người hình thành và chỉ huy lực lượng bảo mật an ninh – tình báo Nam bộ từ những ngày tiên phong, khi Nam bộ kháng chiến chống Pháp, cho đến những năm đầu chống Mỹ ở miền Nam, khi ông là Phó bí thư Xứ ủy và sau đó từ tháng 6/1952 là Bí thư TƯ Cục miền Nam .
Ông Mười Hương ( Trần Quốc Hương ) kể với tôi : “ Trong kháng chiến chống Pháp, lực lượng bảo mật an ninh, tình báo đều mở màn từ công tác làm việc binh địch vận, do ông Sáu Thọ đảm nhiệm. Sau hiệp định Genève mới hình thành lực lượng tình báo, bảo mật an ninh riêng không liên quan gì đến nhau, cự ly do ông Sáu Thọ trực tiếp tổ chức triển khai và chỉ huy. Riêng những cơ sở đi sâu tiềm năng, đặc biệt quan trọng có giá trị như Hai Trung ( Phạm Xuân Ẩn ), Phạm Ngọc Thảo … đều được ông Sáu trực tiếp gặp, kiểm tra và tuyển mộ ”. Chính ông Mười Hương cũng đã được ông Sáu “ chọn mặt gửi vàng ”, xin TƯ cử vào Nam bộ làm công tác làm việc huấn luyện và đào tạo tình báo .
Còn ông Hai Trung thì kể : “ Hồi kháng chiến, tôi đâu biết tình báo là gì, chỉ có tình cảm với cách mạng. Được mấy ổng kêu vào khu gặp ông Sáu Thọ – Bí thư TƯ Cục miền Nam. Đó là ngày 4 Tết Giáp Ngọ ( 6/2/1954 ), khi ta chưa mở màn chiến dịch Điện Biên Phủ. Ổng hỏi : “ Sắp tới ta phải đánh Mỹ, vậy tính làm thế nào để nắm được Mỹ, hiểu được Mỹ để thắng Mỹ ? ”. Tôi nói : “ Dạ Pháp thì mình biết cả trăm năm nay rồi, chớ Mỹ đã ai gặp nó khi nào đâu mà biết. Bây giờ muốn nắm được Mỹ, thì phải hiểu lối sống Mỹ, biết cách nghĩ của Mỹ, mà việc tiên phong là phải biết tiếng Mỹ ” .

Vậy là ổng quyết định đưa tôi vào ngành tình báo, giao nhiệm vụ phải tìm cách vào Bộ Tổng tham mưu quân đội Sài Gòn ngay trong năm đó vì sắp tới sẽ có cuộc chuyển giao chiến lược chiến trường Đông Dương từ Pháp qua Mỹ. Nên người của mình phải sáp vô với Mỹ ngay từ bây giờ, đứng trong đội ngũ những người mà rồi đây Mỹ sẽ dùng, cộng tác từ những ngày đầu, là một gương mặt quen thuộc, được tin cẩn thì sẽ rất lợi cho nhiệm vụ sau này. Sau đó ông Mười Hương dặn: Sắp tới chú phải đi Mỹ, nhưng không hoạt động gì cả. Chỉ cần học tiếng Mỹ cho thật giỏi, hiểu thật kỹ người Mỹ rồi về đây tổ chức giao công tác sau”.

Xem thêm: Thiết Bị Dụng Cụ Cầm Tay Giá Rẻ Tại TP.HCM – Dụng Cụ Vàng

* Kỳ tới: Cuộc gặp của Thượng úy Vịnh với nhà lãnh đạo số 2 của Đảng

Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh