Chẩn đoán gan to

2011-10-22 08:57 PM

Đối với những trường hợp gõ khó xác lập như khi lồng ngực dày, gan đổ ra phía sau, tràn dịch màng phổi phải, lúc này cần dùng x quang để xác lập bờ trên của gan .Biên tập viên : Trần Tiến Phong

Đánh giá: Trần Trà My, Trần Phương Phương

Bạn đang đọc: Chẩn đoán gan to

Nhận định chung

Gan nằm dưới cơ hoành phải, nấp sau xương sườn, bờ trên tương ứng với khoảng chừng liên sườn thứ năm ( trên đường giữa xương đòn kéo xuống ) và bờ dưới thường không sờ thấy, hoặc chỉ sờ thấy một phần thùy trái ở vùng thượng vị. Ở người lớn, độ cao của gan trung bình tính theo đường giữa xương đòn kéo xuống là 10 – 11 cm .
Gan to khi chiều cao của gan tăng lên hoặc số lượng giới hạn của gan rộng ra. Gan to hoàn toàn có thể là :
Bờ trên của gan vượt quá liên sườn V và bờ dưới ló ra khỏi bờ sườn – gan to cả hai chiều. Có thể gan chỉ to một chiều như :
Bờ trên vẫn ở vị trí cũ nhưng bờ dưới xuống thấp .
Bờ dưới không vượt khỏi bờ sườn nhưng bờ trên vượt qua liên sườn V .
Như vậy muốn xác lập gan to cần phải xác lập số lượng giới hạn của bờ trên và bờ dưới :

Cách khám gan

Cách xác định bờ trên gan

Gõ gan : Gõ để tìm vùng đục của gan và xác lập bờ trên của gan .
Người bệnh nằm ngửa, hai chân co. Thầy thuốc ngồi bên phải gõ từ trên xuống dưới, phía trước ngực và vùng nách .
Dùng x quang : Đối với những trường hợp gõ khó xác lập như khi lồng ngực dày, gan đổ ra phía sau, tràn dịch màng phổi phải, lúc này cần dùng x quang để xác lập bờ trên của gan .

Xác định bờ dưới gan

Kết hợp sờ và gõ, nhưng hầu hết là sờ, còn gõ thì ít giá trị hơn. Khi sờ cần phải thật nhẹ nhàng, áp cả lòng bàn tay vào thành bụng, cần quan tâm sờ theo nhịp thở của người bệnh. Nếu thành bụng cứng, hoặc người bệnh buồn ( tăng cảm xúc da bụng ) hoàn toàn có thể chườm lạnh cho mềm rồi sau đó khám .
Có nhiều giải pháp sờ, tùy theo đặc thù của mỗi loại gan to, ta có những chiêu thức khác nhau :
Người bệnh nằm ngửa, thầy thuốc dùng hai bàn tay áp sát vào thành bụng trước để sờ nắn. Đấy là giải pháp hay dùng nhất .
Người bệnh nằm ngửa, thầy thuốc dùng tay đặt dưới hố thắt lưng nâng lên, tay phải sờ nắn ở phía trên. Thường dùng chiêu thức này khi gan đổ ra phía sau khó sờ .
Người bệnh nằm ngửa thầy thuốc dùng tay trái, bốn ngón đặt dưới hố thắt lưng, còn ngón cái xòe ra ôm lấy vùng hạ sườn phải phía trước, tay phải sờ phía trước. Phương pháp này vận dụng khi cần xác lập phân thùy phải của gan và gan đổ ra phía sau .
Để xác lập bờ mép của gan khi gan không to nhiều, ta dùng giải pháp móc : Thầy thuốc ngồi phía trên vùng gan dùng hai tay móc vào vùng hạ sườn phải .
Khám với tư thế người bệnh nằm nghiêng bên trái, thường dùng để khám thùy phải và tư thế gan đổ ra phía sau. Có hai chiêu thức :
Thầy thuốc ngồi phía sau sống lưng dưới vùng gan, tay trái ấn vào hố thắt lưng, tay phải sờ nắn phía bụng .
Thầy thuốc ngồi phía sau sống lưng phía tr6en vùng gan, dùng hai tay móc vào vùng hạ sườn phải .

Một số vị trí đặc biệt của gan

Trong khoanh vùng phạm vi bình thường, tùy theo vị trí và tư thế của gan mà bờ dưới của gan hoàn toàn có thể biến hóa .
Gan nằm chếch theo dọc bờ sườn, vậy bờ dưới của thùy phải gan hoàn toàn có thể sờ thấy lấp ló bờ sườn .
Gan nằm đổ ra phía sau, bờ dưới sẽ lên cao, gõ sẽ thấy số lượng giới hạn chiều cao của gan ngắn hơn bình thường và có khi gan to mà bờ dưới vẫn không sờ thấy .
Gan nằm đổ ra phía trước, bờ dưới gan xuống thấp, như vậy bình thường cũng sờ thấy bờ gan lấp ló bờ sườn .
Do đó không chỉ dựa vào sờ thấy bờ dưới gan hay không để Tóm lại gan to hay không to .

Một số nghiệm pháp đặc biệt khi khám gan

Nghiệm pháp rung gan : Người bệnh nằm ngửa, bàn tay trái thầy thuốc đặt lên trên vùng gan, tay phải chặt nhẹ vào tay trái, nghiệm pháp dương thế khi người bệnh đau, có khi rất đau, thường gặp trong bệnh áp xe gan .
Nghiệm pháp ấn kẽ sườn : Thầy thuốc dùng ngón tay ấn vào những kẽ sườn vùng trước gan. Nếu đau là nghiệm pháp dương thế, thường gặp trong áp xe gan .
Tìm phãn hồi gan tĩnh mạch cổ : Xem thêm phần khám tim mạch .

Những đặc điểm của gan

Trong khi khám gan ta cần xác lập những đặc thù sau đây :
Bờ gan :
Bờ gan cách bờ sườn bao nhiêu ( tính bằng cm ) : Cách tốt nhất là vẽ lại hình ảnh của gan trên giấy để so sánh theo dõi .
Bờ tròn hay sắc .
Bờ nhẵn hay gồ ghể có ụ lồi ra .
Hình thể và mặt gan :
To đều hay không đều .
Mặt nhẵn hay không nhẵn, lổn nhổn .
Mật độ và đau :
Gan cứng chắc hay mềm .
Gõ đục nhiều hay ít .
Đau hay không ? Các nghiệm pháp rung gan, kẽ sườn, phản hồi gan tĩnh mạch cổ dương thế hay không ? .

Chẩn đoán phân biệt 

Gan sa

Bờ dưới gan xuống thấp, nhưng đồng thời bờ gan trên cũng xuống thấp tương ứng, cho nên vì thế chiều cao của gan vẫn không đổi khác .
Gan to đều, không biến hóa tỷ lệ và không đau .
Có thể đẩy gan lên được .
Gan sa thường do tràn khí, tràn dịch màng phổi phải, liệt cơ hoành phải hoặc do bẩm sinh .

Khối u dạ dày

Rất dễ nhầm với gan to nhất là thùy trái. Khối u dạ dày có đặc thù sau :
Ít hoặc không di động theo nhịp thở .
Gõ thường trong .
Những bộc lộ công dụng : Nôn, nôn ra máu, tắc môn vị .
Hình ảnh x quang .
Khối u góc đại tràng phải : Ít gặp, khó lầm với gan to vì :
Thường không có hội chứng bán tắc ruột .
Khối u không dính liền với vùng gan và không di động theo nhịp thở .

Hạch mạc treo ruột

Thường là một đám lổn nhổn ở nông, không có tương quan đến vùng gan, không di động theo nhịp thở .
Ở nơi khác trong ổ bụng cũng có hạch .

U thận hoặc u thận phải to (ứ nước, ứ mủ, đa nang)

Ở sau, khó xác lập ranh giới .
Có tín hiệu chạm thành sau và bập bềnh thận .
Gõ trong ( vì ở phía sau ruột ) .

U hoặc viêm cơ thành bụng vùng hạ sườn phải

Vị trí nông .
Chạy dọc theo đường đi của thớ cơ ( thẳng to, chéo lớn, chó bé ) .
Khi người bệnh lên gân bụng thì khối u rõ hơn .

Khối u góc đại tràng phải

Ít gặp, khó lầm với gan to vì :
Thường không có hội chứng bán tắc ruột .
Khối u không dính liền với vùng gan và không di động theo nhịp thở .

Thăm khám một người bệnh gan to

Để chẩn đoán nguyên do gan to, ngoài việc xác lập những đặc tính của gan, cần phải thăm khám một cách mạng lưới hệ thống những bộ phận tương quan đến gan và body toàn thân đồng thời phối hợp những thăm dò cận lâm sàng .

Kiểm tra một số hội chứng của bệnh gan

Hội chứng ứ mật hoặc tắc mật : Vàng da và niêm mạc, phân bạc mầu, nước tiểu vàng .
Hội chứng tăng áp lực đè nén tĩnh ạmch cửa : Cố trướng, tuần hoàn bàng hệ, chảy máu đường tiêu hóa .
Hội chứng suy gan : Rối loạn tiêu hóa, chảy máu dưới da … .
Những bộc lộ tính năng : Nôn, nôn ra máu, tắc môn vị .
Chụp x quang gan, mạng lưới hệ thống cửa, khung tá tràng …

Sinh thiết gan, hạch, tuỷ xương…

Xem thêm: Bộ số 2: Diện Chẩn căn bản cho người mới – 9 món – Diện Chẩn Bùi Quốc Châu dụng cụ chính hãng

Soi ổ bụng và mổ thăm dò .

Nguyên nhân

Một số tín hiệu tương quan để phân loại nguyên do. Cách phân loại thuận tiện trong lâm sàng là dựa vào những tín hiệu tương quan với gan to để phân loại : Gan to rất nhiều nguyên do khác nhau gây nên, ta hoàn toàn có thể dựa vào 1 số ít đặc thù của gan hoặc sự xuất hiện của .

Gan to đơn thuần

Gan to do amip :
Gan to thường không đều .
Mật độ mềm, mặt nhẵn .
Đau : Dấu hiệu rung gan, ấn kẽ sườn ( + ) .
Dấu hiệu nhiễm khuẩn .
Tiền sử thường bị kiết lỵ ( có khi không ) .
Gan to do suy tim :
Gan to đều .
Mật độ mềm, mặt nhẵn .
Ấn vào tức, có phản hồi gan tĩnh mạch cổ .
Có tín hiệu khác của suy tim : khó thở, phù, huyết áp tĩnh mạch cao .

Gan to phối hợp với lách to

Hội chứng Banti :

Lách to và cường lách, tăng áp lực tĩnh mạch cửa. Gan to kết hợp với tính 
chất:

To ít và đều .
Không đau .
Xơ gan to :
Trước khi đi đến teo gan, có một quá trình gan xơ nhưng to .
To đều .
Chắc hoặc rắn .
Lách to, cổ trướng, tuần hoàn bàng hệ .
Bệnh Hanot :
Gan to, lách to, da vàng từng đợt ngày càng tăng .
To đều .
Chắc và không đau .
Gan to trong một số ít bệnh nhiễm khuẩn :
Thương hàn, sốt rét, nhiễm khuẩn máu … gan to ở đây là thứ yếu, tín hiệu đa phần là tín hiệu của bệnh nguyên phát, mềm và hơi đau .

Gan to trong phối hợp với lách to và hạch to

Một số bệnh thuộc mạng lưới hệ thống liên võng nội mạc hoặc mạng lưới hệ thống máu hoàn toàn có thể làm cho gan, lách hoặc hạch to : Bạch cầu đa sinh cấp và mạn, lymphosacom Hodgkin .
Đặc điểm của gan ở đây là :
To ít và đều .
Mềm nhẵn và không đau .
Để tiện lợi trong thực tiễn lâm sàng, sau đây là bảng tóm tắt so sánh triệu chứng 1 số ít nguyên do gan to hay gặp nhất :

Nguyên nhân	Bờ và mặt	Đau	Vàng da	Mật độ	Nhiễm khuẩn	Dấu hiệu dặc biệt
Áp xe gan amip	Mặt nhẵn không đều .	+ +	–	Mềm	+ +	Tiền sử kiết lỵ . Tác dụng đặc hiệu của emetin .
Áp xe gam đường mật	Mặt nhẵn đều .	+ + +	+ + +	Mềm	+ + +	Tiền sử nhiều đợt đau, sốt, vàng da . Toàn trạng nhiễm khuẩn, suy sụp .
Gan to do suy tim	Mặt nhẵn đều .	+ ( tức )	–	Mềm	–	Phản hồi gan TMC ( + ) . Dấu hiệu suy gan .
Ung thư gan nguyên phát	Lổn nhổn không đều .	–	– hoặc +	Cứng	–	Gan to nhanh . Toàn thân suy sụp .
Xơ gan to	To đều, bờ sắc và nhẵn .	–	–	Cứng Xem thêm: Bộ số 2: Diện Chẩn căn bản cho người mới – 9 món – Diện Chẩn Bùi Quốc Châu dụng cụ chính hãng	–	Tăng áp TMC . Dấu hiệu suy gan .

Source: https://suanha.org
Category : Dụng Cụ