Kho ‘búa trời’ vùng Cư A Mung

TP – Mong muốn hiểu biết thêm về quốc tế của người tiền sử, 10 năm qua, thầy Lê Văn Hoàng, giáo viên Trường trung học cơ sở Hoàng Văn Thụ ( huyện Ea H’Leo, Đắk Lắk ) cùng những học trò của mình dành nhiều thời hạn, tâm sức sưu tầm nhiều hiện vật ở vùng đất Cư A Mung. Đến nay, họ đã chiếm hữu trong tay cả kho “ búa trời ” cùng nhiều hiện vật giá trị về khảo cổ học …

Đi tìm kho báu

Tiếp chúng tôi trong phòng hội đồng của trường trung học cơ sở Hoàng Văn Thụ ( xã Cư A Mung, huyện Ea H’leo ), giữa khoảng trống se lạnh của núi rừng, thầy giáo Lê Văn Hoàng bồi hồi nhớ lại : Từ khi còn ngồi trên giảng đường Đại học Đà Lạt, tôi đã thấy Tây Nguyên là vùng đất đầy điệu đàng về những giá trị khảo cổ. Năm 2007, tốt nghiệp Khoa Sử tổng hợp, tôi được phân công về trường này dạy môn lịch sử vẻ vang. Từ đó, tôi mở màn sưu tầm những hiện vật cổ để làm công cụ minh họa cho công tác làm việc giảng dạy, thỏa dần tham vọng giải thuật quốc tế người tiền sử mà tôi đã ấp ủ từ lâu.

Để có thêm thông tin về vị trí tìm hiện vật, thầy Hoàng trò chuyện cùng các học sinh trên lớp. Qua đó, thầy được biết người dân nơi đây quan niệm loại đá đặc biệt mang tên “búa trời” vương vãi trên đất là do trời đánh sét xuống. Sau giờ đứng lớp, thầy Hoàng lặn lội đến các buôn, bản, khe suối hoặc trên đồi, nương rẫy, trong túi luôn có các mẫu “búa trời” để tiện hỏi người dân. “Thấy mình vào rẫy tìm, nhặt “búa trời”, bà con mừng vì với họ, thứ “búa trời” này toàn làm sứt mẻ cuốc, xẻng mỗi khi va phải khiến họ bực mình. Khi nghe giải thích về ý nghĩa của chúng, người dân dần hiểu và để ý, gom nhặt lại cho mình”, thầy Hoàng chia sẻ.

Bạn đang đọc: Kho ‘búa trời’ vùng Cư A Mung

Không chỉ một mình đi tìm, thầy Hoàng còn phát động trào lưu “ Học sinh làm khảo cổ học ”. Theo đó, học viên nào mang cho thầy một chiếc “ búa trời ” hoặc những hiện vật khác sẽ được phần thưởng là … 10 viên kẹo. Phong trào nhận được sự hưởng ứng tích cực của học viên toàn trường. Nhiều em còn xung phong làm người dẫn đường đưa thầy đến nhiều điểm xa tìm hiện vật quý. Một trong những chuyến đi đáng nhớ nhất vào năm 2013, thầy chở một cậu học trò vào con suối trong xã Cư A Mung. Đang chớm mùa khô, đường đi ngoằn ngoèo đầy sỏi đá, cỏ dại xum xê che cả lối đi khiến thầy tông phải tảng đá lớn, xe lật, ống pô đè lên chân tạo thành vết sẹo dài để đời. Dù bị đau nhức, bỏng rát nhưng thầy trò vẫn quyết tâm liên tục hành trình dài. Thầy Hoàng cho biết : thời gian thích hợp để đi tìm hiện vật là vào mùa khô. Khi mùa mưa qua, đất đai bị bào mòn, hiện vật phát lộ trên mặt đất rất dễ tìm. Còn cách để nhận ra hiện vật tìm được có phải là đồ vật, công cụ lao động của người tiền sử hay không, thì cần dùng nhiều chiêu thức khác nhau như quan sát, thăm dò, khai thác, kiểm nghiệm sau khai thác. Với năng lực của mình, thầy chỉ dừng lại ở việc tìm kiếm những mẫu hiện vật lộ thiên, lưu lại vị trí tìm được và phân loại chúng dựa vào những mô hình những kiến thức và kỹ năng sơ khai bắt đầu. Hiện vật sau khi sưu tầm được thầy và trò cùng sắp xếp, phân loại, lưu giữ cẩn trọng thành từng hộp. Nhờ có những “ hiện vật sống ” này mà môn học Lịch sử trở nên sinh động, mê hoặc hơn. Giáo viên có thêm công cụ giảng dạy, những em học viên được cầm nắm, quan sát trực tiếp để hiểu hơn về đời sống của người xưa, cách đây vài nghìn năm. Thông qua quy trình dẫn dắt học trò cùng sưu tập, phân loại … thầy Hoàng đã thổi vào đó niềm đam mê khảo cổ học và lòng tự hào về quê nhà. Thầy Hoàng gắn những hiện vật vào tre, nứa.

Xem thêm: Thiết Bị Dụng Cụ Cầm Tay Giá Rẻ Tại TP.HCM – Dụng Cụ Vàng

Vùng đất chứa nhiều di chỉ tiền sử

Sau 10 năm theo đuổi việc làm tìm kiếm, sưu tầm, thầy Hoàng cùng những học trò đã được Bảo tàng Đắk Lắk trao Giấy xác nhận về bộ sưu tập hiện vật khảo cổ học vào 2/12/2016. Bộ sưu tập gồm 579 đơn vị chức năng hiện vật đá, gần 500 mảnh gốm và 700 mảnh tước. Trong đó có rìu, đục, mảnh tước, cuốc, mũi nhọn, bàn mài, mảnh gốm, chày nghiền, phác vật rìu đá … đa số là những công cụ lao động và vật dụng hoạt động và sinh hoạt của người nguyên thủy, thuộc niên đại Hậu kỳ Đá mới – Sơ kỳ Kim khí, cách ngày này khoảng chừng 3.000 – 4.000 năm. Kỹ thuật chế tác thời kỳ này đã đạt đến trình độ cao, hầu hết công cụ lao động đã được mài nhẵn body toàn thân. Đây là niềm vui khó tả, là sự ghi nhận quy trình sưu tầm, nỗ lực bảo tồn không stress so với niềm yêu quý Khảo cổ học của thầy và trò vùng đất Cư A Mung. Thầy Hoàng san sẻ : “ Giá trị của những hiện vật này không phải ở số lượng ít hay nhiều, mà nằm ở sự phong phú đa dạng chủng loại về mô hình, hình dáng, vật liệu đá. Đây là một trong những cơ sở quan trọng để những nhà nghiên cứu tìm hiểu và khám phá về dấu tích của người nguyên thủy ở vùng đất Cư A Mung. Trong bộ sưu tập, rìu là mô hình được tìm thấy nhiều nhất với hơn 100 hiện vật, điều này chứng tỏ dân cư ở vùng này trước đây sống bằng nghề nông nghiệp. Tuy nhiên đây mới là những nhận định và đánh giá sơ khai bắt đầu, còn sâu xa hơn cần những nhà nghiên cứu thực thi khảo sát, khai thác dưới lòng đất để giải thuật thêm.

Thầy Hoàng cho biết thêm, năm 2008, thầy từng gửi một vài mẫu rìu đá kèm hình ảnh đánh dấu vị trí tìm được cho PGS-TS Nguyễn Khắc Sử xem và được khẳng định đây là những hiện vật của thời tiền sử. Sau đó, đoàn khảo sát của Viện Khảo cổ học do PGS-TS Nguyễn Khắc Sử dẫn đầu phối hợp Bảo tàng Đắk Lắk thực hiện khảo sát, đã xác nhận những địa điểm này từ xa xưa có người nguyên thủy cư trú. Cuối năm 2016, Bảo tàng Đắk Lắk tiếp tục thành lập đoàn khảo sát tiến hành thăm dò, khảo sát khảo cổ học tại buôn Tơ Roa, điểm Chảng Hai, điểm Sình Mây (xã Cư A Mung) và thu lượm trên bề mặt được nhiều hiện vật như lưỡi rìu đá vai ngang, mảnh gốm thô… Trung tuần tháng 10/2017, Bảo tàng tỉnh cũng lập đoàn về vùng đất Cư A Mung khảo sát. Hy vọng, với những chứng tích tìm được sẽ phục vụ cho công cuộc nghiên cứu chuyên sâu về loài người cổ ở vùng đất này.

Xem thêm: Vớ Y Khoa Relaxsan Điều Trị Giãn Tĩnh Mạch – Siêu Thị Y Tế

Thời gian tới, thầy và trò trong trường sẽ liên tục việc làm tìm kiếm, sưu tầm hiện vật. Thầy sẽ phục dựng, gắn những hiện vật vào tre, nứa để cho học viên có cái nhìn toàn cảnh về công cụ, phương pháp lao động của người tiền sử. Điều thầy Hoàng trăn trở là những hiện vật lộ thiên ở khu vực xã Cư A Mung có nhiều nhưng dân cư không biết cũng như chưa hiểu hết giá trị của nó. Họ chỉ thấy đẹp nên nhặt về chơi, chán rồi vứt … Nếu không tìm kiếm và lưu giữ kịp thời, những hiện vật này sẽ dần mất và gây khó khăn vất vả cho công tác làm việc điều tra và nghiên cứu của những cơ quan trình độ. Thầy mong ước có nhiều nhà nghiên cứu khảo cổ học đến khảo sát, khai thác … để có những khu công trình nghiên cứu và điều tra nâng cao, giải thuật những huyền bí của lịch sử dân tộc về vùng đất Cư A Mung cho công chúng biết.

Nguyễn Thảo – Huỳnh Thủy

Source: https://suanha.org
Category : Dụng Cụ